Rada Miejska przyjęła budżet na 2026 rok. Założono deficyt na poziomie 113 mln zł

Dochody w 2026 roku zaplanowano w kwocie 1.353 mln zł, zaś wydatki w kwocie 1.466 mln zł. Tym samym założono deficyt na poziomie 113 mln zł. Przychody zaplanowane w łącznej kwocie 141 mln zł to przede wszystkim kredyt z Europejskiego Banku Inwestycyjnego w kwocie 135 mln zł oraz wolne środki i nadwyżka z lat ubiegłych w kwocie 6 mln zł. Pokryją one zarówno planowany deficyt jaki i rozchody, w których ujęto spłatę wcześniej zaciągniętych kredytów i pożyczki w łącznej kwocie 28 mln zł.

Dynamika dochodów i wydatków w latach 2023 - 2026

Po latach dynamicznych zmian w zakresie finansów publicznych, zmian w prawie, zarówno przepisów podatkowych jak i nowej ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (jst), sytuacja finansowa samorządów ustabilizowała się. Dochody ogółem zwiększają się w 2026 r. o 3% w stosunku do roku bieżącego. W wartościach bezwzględnych daje to kwotę ponad 39 mln zł, z czego ponad 37 mln zł stanowią dochody majątkowe.

- Zaznaczę, że w ramach dochodów majątkowych planowanych na 2026 r. kwota 122 mln zł są to środki pozyskane na dofinansowanie zadań inwestycyjnych. W roku 2025 było to 78 mln zł, a w 2024r. - 54 mln zł. - podkreślił podczas prezentacji budżetu na sesji Rady Miasta Prezydent Tychów Maciej Gramatyka.

Dochody bieżące rosną o 2 mln zł, zmienia się jednak ich struktura. Wzrost można zauważyć w przypadku udziału miasta w podatkach dochodowych od osób fizycznych (wzrost o 49 mln zł) i prawnych (wzrost o 22 mln zł).

Z kolei spadki dotyczą przede wszystkim dotacji z budżetu państwa na finansowanie zadań bieżących (łącznie spadek o 19 mln zł), środków otrzymanych z Funduszu Pomocy na wsparcie Ukraińców (spadek o 17 mln zł) i subwencji ogólnej (spadek o 11 mln zł). Zakładać jednak należy, że tak jak to ma miejsce co roku, część dochodów np. dotacje z budżetu państwa, zostanie zwiększona w trakcie przyszłego roku.

Wydatki rosną o 7% w stosunku do roku obecnego co w wartościach bezwzględnych daje kwotę ponad 102 mln zł. Wzrost ten wynika jednak głównie ze zwiększonych nakładów na inwestycje, które w porównaniu do 2025 r. rosną o 50% czyli o 93 mln zł i w większości finansowane będą ze źródeł zewnętrznych.

Natomiast wzrost wydatków bieżących wynosi zaledwie 0,7% tj. niecałe 9 mln zł i spowodowany jest przede wszystkim:

• wzrostem środków zabezpieczonych na wynagrodzenia i pochodne o 11 mln zł, co wynika przede wszystkim ze zwiększenia od 1 stycznia 2026 r. wynagrodzenia minimalnego o 3%, podwyżki wynagrodzeń nauczycieli od 1 stycznia o 3% oraz zaplanowanymi podwyżkami dla pozostałych pracowników administracji i obsługi,
• wzrostem nakładów na dotacje dla niepublicznych placówek systemu oświaty o 9 mln zł.

Jednocześnie na poziomie niższym niż w roku bieżącym zaplanowano wydatki na remonty, bieżące naprawy i konserwacje (spadek o 8 mln zł). oraz wydatki na miękkie projekty unijne (spadek o 5 mln zł). Przyjąć jednak należy, że wydatki te - głównie remontowe - zostaną zwiększone w I półroczu 2026 po zamknięciu i rozliczeniu bieżącego roku budżetowego.

PIT, CIT i subwencja w latach 2024 - 2026

Na skutek wprowadzenia w 2024 r. nowej ustawy o dochodach jst od roku bieżącego zmieniła się, zarówno struktura dochodów miasta w zakresie wpływów z tytułu subwencji oraz udziału miasta w podatkach dochodowych PIT i CIT, jak i sposób ich obliczania. Do 2024 r. subwencja oraz udział w podatku dochodowym od osób fizycznych stanowiły główne źródła dochodów miasta. Po zmianie znacznie zwiększyły się dochody z tytułu udziału miasta w PIT. Natomiast subwencja obecnie ma charakter jedynie uzupełniający.

Dochody z PIT i CIT są od 2025 r. obliczane jako procent od faktycznych dochodów podatników danego podatku z terenu danej jst (czyli zamieszkałych lub prowadzących działalność gospodarczą na jej terenie). Dochody podatników na rok 2026 ustalono na podstawie danych zawartych w zeznaniach podatkowych złożonych za rok 2024 i zwaloryzowanych o 14,9% w przypadku PIT i o 14,3% w przypadku CIT.

W efekcie dochody z tytułu udziału w PIT zaplanowane na rok 2026 wynoszą 717 mln zł, a dochody z tytułu udziału w CIT na rok 2026 wynoszą 60 mln zł, co oznacza ich wzrost w stosunku do 2025 r. odpowiednio o 7% i 59%.

Z kolei do określenia wysokości subwencji wyliczane są (wg specjalnych algorytmów) tzw. „potrzeby finansowe”. Miasto otrzymuje subwencję jeżeli dochody z PIT i CIT są niewystarczające na ich pokrycie.

Potrzeby finansowe to suma pięciu potrzeb tj.:

• wyrównawczych,
• oświatowych,
• rozwojowych,
• ekologicznych
• uzupełniających.

Z tego miasto Tychy partycypuje jedynie w dwóch tj. w zakresie potrzeb oświatowych (na 2026 r. oszacowanych na 420 mln zł) oraz rozwojowych (oszacowanych na 26 mln zł). To z kolei przełożyło się na przyznanie miastu Tychy subwencji ogólnej w wysokości 59 mln zł, czyli niższej o 17% niż w 2025 r. Patrząc jednak na dochody z tych trzech źródeł tj. PIT, CIT i subwencji łącznie to widać wzrost o prawie 8%.

Wpływy z podatków i opłat

Wpływy z pozostałych podatków i opłat zaplanowano na 2026 r. w kwocie 287 mln zł czyli wyższej od tegorocznej o 1%. Najistotniejszą rolę w tej grupie dochodów odgrywa podatek od nieruchomości. Dochody z tego tytułu zaplanowano na poziomie 174 mln zł, co oznacza wzrost do roku bieżącego o ponad 3%. Jest to wynik zmiany stawek kwotowych podatku (w większości zgodnie ze stawkami określonymi przez Ministra Finansów).

Z kolei dochody z pozostałych podatków i opłat są w stosunku do roku bieżącego niższe o 2%. Wynika to w szczególności z niżej zaplanowanych dochodów z podatku od czynności cywilnoprawnych, na które miasto nie ma wpływu. Uzyskane dochody zależą zarówno od ilości transakcji dokonanych w obrocie cywilnym (np. od umów kupna-sprzedaży), jak również od wartości przedmiotu czy świadczenia stanowiącego podstawę opodatkowania. Na 2026 r. zaplanowano z tego tytułu 8 mln zł, w stosunku do 10,5 mln zł w 2025 r. i ponad 13 mln zł w 2024 r.

Wydatki ogółem, dochody i wydatki bieżące

Na wydatki miasta przeznacza się kwotę 1.466 mln zł, z czego na wydatki bieżące 1.188 mln zł tj. 81% budżetu, a na wydatki majątkowe 278 mln zł tj. 19%.

Różnica między wydatkami bieżącymi a dochodami bieżącymi to nadwyżka bądź deficyt operacyjny miasta. Nadwyżka operacyjna jest niezwykle istotnym, obiektywnym parametrem opisującym sytuację finansową jst. Stanowi ona o potencjale inwestycyjnym samorządu oraz o możliwości regulowania zobowiązań dłużnych wynikających z zaciągniętych pożyczek czy kredytów. W przyszłorocznym budżecie utrzymana zostanie pozytywna tendencja z roku bieżącego i już na tym etapie planowana jest nadwyżka operacyjna. Wynosi ona 39 mln zł.

- W poprzednich latach wcale nie było to takie oczywiste. Lata 2023 - 2024 zaczynaliśmy z deficytem operacyjnym i tylko dzięki zmianom dokonanym w trakcie trwania roku budżetowego, w tym m.in. zwiększeń dochodów wynikających z otrzymanych dodatkowych wpływów np. w postaci rządowych „kroplówek” finansowych, osiągaliśmy w nich nadwyżki - podkreślił w swoim wystąpieniu Maciej Gramatyka.

Wydatki bieżące

Największy udział w wydatkach bieżących, bo aż połowę, stanowią środki przeznaczone na oświatę i wychowanie. W przyszłym roku na te zadania zaplanowano 590 mln zł - jest to poziom zbliżony do tegorocznych wydatków.

- W tym miejscu wrócę do przytoczonych wcześniej, a wyliczonych przez Ministerstwo Finansów potrzeb oświatowych na poziomie 420 mln zł. Jak widać daleko im do realności, zresztą taka sama sytuacja miała miejsce w poprzednich latach. Oszacowane przez Ministerstwo Finansów „potrzeby” oświatowe w naszym mieście starczają jedynie na pokrycie kosztów osobowych związanych z prowadzeniem placówek publicznych oraz niewielką część dotacji przekazywanych do placówek niepublicznych. Nie uwzględniają finansowania kosztów rzeczowych, mediów, nie mówiąc już o remontach, inwestycjach czy wkładzie własnym w projekty unijne - zaznaczył prezydent miasta.

Poza oświatą największe wydatki bieżące w przyszłym roku zabezpieczono na rodzinę, opiekę i politykę społeczną - 128 mln zł i szeroko rozumiany transport, czyli utrzymanie dróg i komunikację zbiorową - 110 mln zł. Ponadto na kulturę, ochronę dziedzictwa narodowego oraz kulturę fizyczną przeznaczone zostanie łącznie 83 mln zł, a system gospodarowania odpadami komunalnymi pochłonie 56 mln zł.

Wydatki na remonty

Łączna wartość remontów zaplanowanych w budżecie 2026 r. wynosi 32 mln zł i obejmuje głównie:

• remonty dróg - 18 mln zł,
• remonty placówek oświatowych - 3,5 mln zł,
• remonty kanalizacji deszczowej i potoków, rowów odwadniających i melioracyjnych - 3,5 mln zł.

Zaznaczyć należy, że już na etapie planu pierwotnego ujęto kwoty porównywalne do wartości wykonanych w latach 2023 - 2024. Z kolei rok bieżący rozpoczął się z planem na poziomie 27 mln zł, który ostatecznie zwiększony został do poziomu 41 mln zł. Według planów podobnie ma być też w roku 2026.

- Dzięki przeprowadzonej reformie dochodów - 2026 r. będzie drugim rokiem jej funkcjonowania - wracamy do normalności w zakresie bilansowania bieżących potrzeb wydatkowych bieżącymi dochodami i wejścia w nowy rok z nadwyżką operacyjną. Był to na pewno krok w dobrą stronę, który ustabilizował finanse jednostek samorządu terytorialnego. Dalej jednak naprawy wymaga sytuacja niedofinansowania wydatków oświatowych oraz zadań zleconych. O poprawę w tym zakresie od lat wnioskują wszystkie korporacje samorządowe. Mamy nadzieję, że rok 2026 przyniesie wreszcie w tym zakresie rozwiązania korzystne dla finansów samorządów - podsumował swoje wystąpienie w temacie budżetu na przyszły rok Maciej Gramatyka.