DK-1 będzie drogą wojewódzką. "Ustawa nie przewiduje wyjątków od reguły"

Przypomnijmy, jeszcze w grudniu oddany do użytku ma zostać odcinek drogi ekspresowej S-1 od Dankowic do Bielska-Białej. Po otwarciu nowego fragmentu "ekspresówki" dotychczasowa DK-1 ma stać się drogą wojewódzką. Do ministra infrastruktury trafiła interpelacja w sprawie utrzymania kategorii drogi krajowej "dwupasmówki" na odcinku od Tychów do stolicy Podbeskidzia.

Interpelację zgłosili posłowie Monika Rosa, Małgorzata Pępek, Maciej Tomczykiewicz, Przemysław Witek, Tomasz Głogowski, Marek Krząkała, Gabriela Lenartowicz, Ewa Kołodziej, Urszula Koszutska, Łukasz Ściebiorowski oraz Mateusz Bochenek.

Parlamentarzyści zwrócili się z prośbą o przedstawienie stanowiska Ministerstwa Infrastruktury w sprawie utrzymania kategorii drogi krajowej na odcinku Tychy - Bielsko-Biała, stanowiącym obecnie fragment DK-1. Ma to związek z planowaną zmianą przebiegu drogi krajowej nr 1, wynikającą z realizacji nowego odcinka drogi ekspresowej S-1.

Jak wyjaśniają posłowie, zgodnie z art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, oddanie do użytku nowego przebiegu drogi krajowej może skutkować automatycznym pozbawieniem tej kategorii dla dotychczasowego odcinka.

- Z dokumentów Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad wynika, że rozważane jest przekazanie przedmiotowego odcinka do sieci dróg wojewódzkich. Takie rozwiązanie wiązałoby się jednak z poważnymi konsekwencjami dla systemu transportowego południowej Polski oraz dla samorządu województwa śląskiego - możemy przeczytać w interpelacji.

- Odcinek Tychy - Bielsko-Biała łączy ośrodki o randze regionalnej (Tychy) i ponadregionalnej (Bielsko-Biała), a tym samym spełnia kryteria funkcjonalne drogi krajowej zgodnie z wytycznymi WR-D-11-1.1. Pełni on kluczową rolę w obsłudze ruchu międzyregionalnego i towarowego w południowej części województwa. Według danych GDDKiA średnie dobowe natężenie ruchu na tej trasie przekracza 17-23 tysiące pojazdów, przy udziale pojazdów ciężarowych powyżej 10%, co odpowiada standardom klasy GP 2/2 dla dróg krajowych - czytamy w dokumencie.

Posłowie zwrócili uwagę, że "nowy odcinek drogi ekspresowej S-1, będący trasą o charakterze obwodowym, nie przejmuje obsługi ruchu lokalnego ani regionalnego realizowanego dotychczas przez DK-1".

- W konsekwencji automatyczne pozbawienie analizowanego odcinka statusu drogi krajowej mogłoby doprowadzić do przerwania ciągłości funkcjonalnej połączeń o znaczeniu ponadregionalnym, przeniesienia ciężaru finansowania, utrzymania i zarządzania trasą na samorząd województwa bez zapewnienia odpowiednich środków kompensacyjnych, osłabienia spójności systemowej sieci dróg krajowych oraz utraty logiki planistycznej przyjętej w dokumentach rządowych i regionalnych, a także do zagrożenia dla realizacji projektów infrastrukturalnych współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej - zauważają parlamentarzyści.

Posłowie dodali, że województwo śląskie przedstawiło propozycję rozwiązania, zgodną z przepisami ustawy o drogach publicznych, polegającą na włączeniu odcinka Tychy - Bielsko-Biała do przebiegu drogi krajowej nr 86 oraz nadaniu odrębnego numeru obecnemu odcinkowi drogi ekspresowej S-1 (Kosztowy-Tychy).

Jak podkreślają, "takie działanie pozwoliłoby zachować spójność funkcjonalną sieci krajowej i zapewnić racjonalny podział kompetencji między administrację rządową a samorządową".

W związku z powyższym autorzy interpelacji zwrócili się do ministra infrastruktury z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

• Czy Ministerstwo Infrastruktury planuje zastosować art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych i pozbawić odcinek Tychy - Bielsko-Biała statusu drogi krajowej po oddaniu nowej drogi S1 do użytku?
• Czy resort rozważa skorzystanie z uprawnienia wynikającego z art. 5 ust. 3 ww. ustawy i utrzymanie kategorii krajowej poprzez włączenie analizowanego odcinka do drogi krajowej nr 86?
• Czy ministerstwo zamierza przeprowadzić analizę funkcjonalno-ruchową dla odcinka DK1 Tychy - Bielsko-Biała, uwzględniającą jego faktyczne znaczenie dla sieci transportowej południowej Polski?
• Czy w przypadku przekwalifikowania omawianego odcinka do kategorii wojewódzkiej przewidziane są jakiekolwiek mechanizmy finansowe lub kompensacyjne wspierające województwo śląskie w zakresie utrzymania i modernizacji tej trasy?

Na interpelację grupy parlamentarzystów odpowiedział Stanisław Bukowiec, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Infrastruktury. Poniżej pełna treść odpowiedzi.

W kształtowaniu sieci dróg krajowych, a w szczególności w projektowaniu przebiegu dróg szybkiego ruchu (autostrad i dróg ekspresowych) istotne jest tworzenie układów pozwalających w maksymalnym stopniu odciążyć mieszkańców miast i okolicznych gmin od uciążliwości powodowanych przez ruch drogowy. Wyprowadzanie ruchu tranzytowego, który generują drogi krajowe, poza tereny komunikacyjne miast i gmin poprawia bezpieczeństwo ruchu drogowego, pozytywnie wpływa na redukcję hałasu na obszarach zabudowanych oraz sytuację związaną z natężeniem ruchu. W przypadku terenu województwa śląskiego taką funkcję ma pełnić przede wszystkim droga ekspresowa S-1.

Z chwilą oddania do użytkowania drogi ekspresowej S-1 Kosztowy - Bielsko-Biała, odcinek drogi krajowej nr 1 od węzła Mysłowice Kosztowy do węzła Bielsko-Biała Komorowice zostanie pozbawiony kategorii drogi krajowej i zaliczony do kategorii dróg wojewódzkich w trybie art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 889). Przepis art. 10 ust. 5 ww. ustawy jest stosowany od lat i dotyczy wszystkich odcinków dróg, które zostały zastąpione nowo wybudowanymi odcinkami dróg, niezależnie od ich długości czy położenia. Ustawa nie przewiduje wyjątków od ww. procedury.

Docelowy układ dróg krajowych, który powstanie na mocy powyższych zmian, jest zgodny z zasadami kształtowania sieci dróg krajowych, w tym układów obwodnicowych miast.

Droga ekspresowa S-1 przejmie funkcję międzynarodową i międzyregionalną, umożliwiając ruch tranzytowy. Natomiast dotychczasowa droga krajowa nr 1 na odcinku od węzła Mysłowice Kosztowy do węzła Bielsko-Biała Komorowice, z chwilą oddania do użytkowania drogi ekspresowej S-1, jako droga niższej kategorii (tj. droga kategorii wojewódzkiej), równoległa do drogi ekspresowej S-1 obsługiwać będzie ruch regionalny. Stąd zaliczenie omawianej drogi do drogi krajowej 86, której przebieg aktualnie kończy się w Tychach, nie ma uzasadnienia.

Jednocześnie należy wskazać, że podstawową cechą kształtowania sieci dróg krajowych jest zapewnienie właściwych połączeń międzyregionalnych w skali kraju, natomiast dostępność komunikacyjna wewnątrz regionów powinna być zapewniona przez sieć dróg wojewódzkich. Docelowy układ drogowy obejmujący drogę ekspresową S-1 i drogę wojewódzką w miejscu aktualnej drogi krajowej nr 1 jest pod tym względem ukształtowany prawidłowo i uwzględnia faktyczne docelowe znaczenie tej infrastruktury drogowej dla sieci transportowej.

Reasumując należy wskazać, że zachowanie kategorii drogi krajowej na odcinku Tychy - Bielsko-Biała po wybudowaniu drogi ekspresowej S-1 Kosztowy - Bielsko-Biała nie znajduje podstaw.

Natomiast w zakresie mechanizmów wsparcia docelowego zarządcy przewidywanej drogi wojewódzkiej Tychy - Bielsko-Biała informuję, że zgodnie z art. 34 ust. ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, w budżecie państwa tworzona jest rezerwa na uzupełnienie dochodów jednostek samorządu terytorialnego w wysokości stanowiącej równowartość 1% kwoty potrzeb finansowych ustalonych dla wszystkich jednostek samorządu terytorialnego.

Środki rezerwy mogą być przeznaczone dla jednostek samorządu terytorialnego realizujących zadania bieżące lub inwestycyjne w obszarze: oświaty, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania lub ochrony dróg publicznych, którymi zarządzają jednostki samorządu terytorialnego, pomocy społecznej oraz innych zadań publicznych, których realizacja jest szczególnie uzasadniona względami społecznymi lub gospodarczymi. Reprezentacja samorządu będzie wskazywać obszar, na który zostaną przeznaczone środki rezerwy.

Zgodnie z ww. przepisami ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, minister właściwy w zakresie danego obszaru w uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych oraz reprezentacją jednostek samorządu terytorialnego ustala szczegółowe kryteria podziału części rezerwy.

Jednocześnie na mocy art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych w budżecie tworzona jest rezerwa ogólna, która stanowi szczególny instrument finansowy. Zgodnie z art. 155 tej ustawy, rezerwą ogólną dysponuje Rada Ministrów. Jest to instrument umożliwiający Radzie Ministrów reagowanie m.in. w sytuacjach nagłych, których wystąpienia nie można było przewidzieć, a wymagających niezwłocznego wsparcia finansowego.

Opisane powyżej mechanizmy wsparcia mogą stanowić potencjalne źródło dofinansowania dla inwestycji na drogach wojewódzkich.

Tomasz Bukowiec