Gorące tematy
- 1 lutego 2026
- 4 lutego 2026
- wyświetleń: 2213
[Historyczne zdjęcia] Budowa Osiedla A w latach 50. XX wieku
Dzisiaj w ramach naszego cyklu "Historyczne zdjęcia" przenosimy się do lat 50. XX wieku. Fotografia autorstwa Stanisława Kasperowicza ze zbiorów tyskiego Muzeum Miejskiego, którą prezentujemy, ukazuje budowę Osiedla A.
Opis zdjęcia w opracowaniu Eweliny Lasoty
Na pierwszym planie widać tablicę z napisem: „BUDOWNICZOWIE NOWEGO MIASTA TYCHY”. Za nią wyłaniają się dwa nieukończone jeszcze budynki mieszkalne zlokalizowane przy projektowanej ulicy Lenina, obecnie Andersa 18 (budynek po prawej) i 20 (po lewej). Fotografia Stanisława Kasperowicza, pracownika Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w Tychach, odzwierciedla wczesny etap wdrożenia w życie „Uchwały Prezydium Rządu z 4 października 1950 roku w sprawie rozbudowy m. Tychy”. Choć w tytule dokument ten mówił o rozbudowie Tychów, już w dalszej części doprecyzowywał, że de facto chodziło o utworzenie nowego miasta. Dla kogo? Dlaczego? Odpowiedzi daje sam wspomniany dokument.
„W celu polepszenia warunków życia klasy robotniczej Centralnego Zagłębia Węglowego przez zapobieżenie dalszemu zagęszczeniu miast i osiedli w niecce węglowej,
- w celu stworzenia najlepszych warunków dla eksploatacji surowców mineralnych i dla produkcji zakładów przemysłowych związanych z bazą surowcową,
- oraz w celu umożliwienia rozwoju ośrodków usługowych w zakresie urządzeń kulturalnych i socjalnych postanawia się przystąpić do budowy nowego miasta w oparciu o istniejące m. Tychy”.
W latach 1934-1945 Tychy były gminą wiejską na prawach miejskich i liczyły niespełna 13 tysięcy mieszkańców. Po drugiej wojnie światowej odebrano Tychom niepełne prawa miejskie. Sytuacja zmieniła się w październiku 1950 roku, gdy zapadła decyzja o rozbudowie Tychów. Miesiąc później Tychom nadano ustrój miejski. W ramach planu sześcioletniego (1950-1955) miały stać się miastem zamieszkanym przez około 30 tysięcy ludności. W kolejnych latach liczba ta miała wzrosnąć do 100 tysięcy. Upaństwowiono grunty, wywłaszczono gospodarzy, a Tychy zamieniły się w plac budowy.
Przygotowanie projektu pierwszego tyskiego osiedla powierzono Tadeuszowi Teodorowiczowi-Todorowskiemu. Ten urodzony w 1907 roku lwowski architekt w październiku 1945 roku osiadł w Gliwicach jako repatriant. Już w następnym miesiącu rozpoczął pracę w Katedrze Planowania Miast i Osiedli na Wydziale Inżynieryjno-Budowlanym Politechniki Śląskiej. Osiedle A zrealizowane według jego projektu w latach 1951-1956 jest dziś jednym z ciekawszych w pełni ukończonych przykładów architektury i urbanistyki socrealistycznej w Polsce.
Fotografia Stanisława Kasperowicza dopiero zapowiada tę wielką zmianę. Sfotografowane budynki w kolejnych latach zostaną otoczone dalszymi zabudowaniami. Na pustych parcelach staną przychodnia zdrowia, żłobek, przedszkole, szkoła. Otworzą się sklepy i dom kultury z kinem. Z czasem wyrosną drzewa. Nowym mieszkańcom przyjdzie oswajać nową przestrzeń. Dobrze ten dynamiczny proces ujął bohater książki Władysława Bochenka pod tytułem „Miejsce pod słońcem”, wydanej w 1966 roku: „[…] trudno jest się zżyć z tym miejskim tworem, który dopiero staje się każdego dnia, każdego dnia zmienia się i przeobraża o nowy zarys muru, o nowy wykop i nowy dźwig na horyzoncie”, „[…] moje miasto jest zbyt surowe i nowe. Czy będę się mógł tam kiedyś zadomowić?”.
Stanisław Kasperowicz nie zapuścił korzeni w Tychach. Wyjechał około 1965 roku. Swoje negatywy powierzył Zygmuntowi Kubskiemu, innemu pracownikowi sektora budowlanego, który pół wieku później przekazał je Muzeum Miejskiemu w Tychach.
Historyczne ciekawostki
Jeśli chcesz otrzymywać powiadomienia o nowych artykułach z tematu "Historyczne ciekawostki" podaj
Gorący temat[Historyczne zdjęcie] Fiaty, Syrena, Żuk i Star na osiedlu Z
Gorący temat[Historyczne zdjęcia] Budowa Osiedla A w latach 50. XX wieku
#2016challenge: tyska fabryka wyprodukowała puszki wykorzystane podczas 24. finału WOŚP
Gorący temat[Historyczne zdjęcia] wypas krów i budowa bloku na osiedlu K w 1977 roku
Gorący temat[Historyczne zdjęcia] Pola uprawne i osiedle D około 1967 roku
Gorący temat[Historyczne zdjęcie] Zimowe Stare Tychy pod koniec lat 50.
Komentarze
Zgodnie z Rozporządzeniem Ogólnym o Ochronie Danych Osobowych (RODO) na portalu tychy.info zaktualizowana została Polityka Prywatności. Zachęcamy do zapoznania się z dokumentem.